Hỏi/Ðáp Lịch Tìm Kiếm Bài Trong Ngày Ðánh Dấu Ðã Ðọc
Welcome
Trang Ðầu
Ghi Danh
Hỏi/Ðáp
Login Form
Nhà tài trợ
Công cụ
Thống kê
  • Ðề tài: 15,057
  • Bài gởi: 153,470
  • Thành viên: 4,743
  • Số người đang xem: 184
  • Xin cùng nhau chào đón Longidea là thành viên mới nhất.
Liên kết website
Go Back   chân thuyên > ĐÔNG PHƯƠNG DỰ ĐOÁN HỌC > ĐỊA LÝ PHONG THUỶ

Trả lời
 
Ðiều Chỉnh Xếp Bài
Old 23-07-2004   #1
Caytre
Hội viên
 
Tham gia ngày: Jul 2004
Nơi Cư Ngụ: Việt Nam
Bài gởi: 550
Thanks: 0
Thanked 11 Times in 11 Posts
Lễ Thượng Lương (Của anh Hồng Đức bên Palawan




Trong dân gian ở miền nam lễ này còn được gọi là "Lễ thượng đòn dong" nghĩa là lễ đưa cây đòn dong lên. Đòn dong = đòn vong theo cách phát âm dân dã phía nam. Trước khi kiểu nhà gạch xây trở nên phổ biến thì kiểu nhà thông dụng là nhà gỗ. Dù bộ khung nhà là toàn bằng gỗ xẻ hay là trưng dụng bằng cây cau, cây tràm, cây tre tàu, cây tre tầm vông . . . thì kết cấu chung cũng gồm cột, xiên, kèo, đòn tay vv. Sơ lược về nhà một gian có khung gỗ xẻ :
+ Cột: Chịu lực chính,dựng thẳng đứng trên viên tán bằng đá đẻo, bao gồm cột hàng nhất (cao nhất và còn được gọi là cột cái) cột hàng nhì và cột hàng ba (chống đỡ hiên nhà nên hàng hiên còn đươc gọi là hàng ba)
+ Xiên: Kết nối các dãy cột, nằm ngang và xuyên qua các thân cột, bao gồm xiên giữa, xiên hông, xiên trước, xiên sau.
+ Kèo: nằm xuôi nghiêng, gác trên đỉnh cột. Với một gian nhà rộng còn có thêm kèo dơi ở giữa, thiếu cây cột đỡ mà đặt lên đoạn cây chõng tựa lên cây xiên thôi.
+ Đòn tay: nằm vắt ngang lên dãy kèo, thường có 9 đòn tay cho mỗi một bên mái nhà (chỉ đếm số đòn tay từ cột hàng nhì đến cột hàng nhất)

Cây đòn vong chính là một cây đòn tay đặc biệt (nhưng không được tính vào số đòn tay) nằm trên cùng, cao nhất, chổ giao nhau của hai mái nhà trước và sau. Cây đòn vong được bào đẻo cho thân tròn hoặc bát giác, được "cưng" nhất và được xem là "mang linh hồn" của một căn nhà hồi xưa. Vì ngày trước, khi còn chưa dùng 'tole' kẽm thì mái nhà được lợp bằng ngói hoặc bằng lá dừa, lá cỏ tranh ... nên rất cần độ dốc nghiêng để nước mưa xuôi chảy, do đó nhà phải làm theo kiểu hai mái mà vẫn lộ rõ đỉnh nóc thật cao và căn nhà nào cũng có cây đòn vong ở cao tận cùng trên đỉnh.

Toàn bộ khung nhà được tính tóan cẩn thận, được đo cắt đục đẻo bào gọt hoàn chỉnh từng chi tiết, được ráp thử riêng từng bộ với nhau trước khi dựng. Công đoạn chuẩn bị này là chiếm nhiều thời gian và công sức nhất cho bộ khung mà vẫn chưa làm gì "động thổ". Cách làm nhà gỗ của người xưa tuy còn là "dân quê thôn dã" so với xã hội công nghiệp ngày nay, nhưng nhờ kiến thức và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều thế hệ nên xem ra lại rất khoa học và sáng tạo. Các thiết kế mộng, ngàm, con sẻ, con nêm . . . gíup cho việc lắp ráp mau chóng mà vẫn vững chải, khi cần chuyển chổ ở dời nhà đi thì tháo dỡ dễ dàng mà giữ được gần nguyên vẹn. Và điều quan trọng là làm được nhiều công đoạn ngay tại dưới mặt đất, hạn chế bớt việc thi công trên cao vừa khó khăn nguy hiểm lại mắc công leo lên leo xuống.

Vào ngày lành tháng tốt dựng khung nhà thì có một lễ cúng để khấn vái ông bà, đất đai, nhà cửa trong đó có Lễ thựơng đòn vong vào đúng giờ đã được chọn trước. Lễ này do một người hội đủ phúc lộc thọ đứng ra cúng kiến và chỉ đạo, kết hợp với gia trưởng, tộc trưởng, thợ cả và người hợp tuổi để đưa cây đòn vong lên. Nếu bộ khung kịp lắp ráp, thường thì cũng mau vì đã chuẩn bị kỷ lưỡng, thì cây đòn vong được đặt vào đúng chổ của nó luôn. Nếu không kịp ráp bộ khung, vì chọn vào giờ quá sớm trong ngày hoặc vì bộ khung lớn và phức tạp hay chưa kịp hoàn tất khâu chuẩn bị, thì cây đòn vong vẫn được đưa lên ngay vị trí của nó sau này và đựơc giá đỡ tạm thời, tựơng trưng cho căn nhà sẽ đựơc cất lên sau. Lễ này làm nghiêm trang lắm. Và như Dienbatn đã nói, có một cuốn lịch Tàu được treo mãi mãi vào cây đòn vong, không ai đụng đến.

Lẽ thông thường, gia chủ và thầy thợ làm nhà đều cầu mong may mắn cho căn nhà mới. Căn nhà ở nào đựơc bình an hạnh phúc và làm ăn khấm khá thì vị thợ cả được cho là "mát tay" và sẽ được đắt mối làm nhà. Trong quá trình làm nhà thì gia chủ rất mực săn sóc thầy thợ, hoàn chỉnh trả công xong còn chiêu đãi để tỏ lòng biết ơn. Tuy vậy, vẫn có đồn đãi cho rằng gia chủ nào đối đãi thầy thợ không hậu hỉ sẽ bị thợ cả biết thuật Lỗ Ban ếm cho gia đạo bất hoà, làm ăn thất bát, ngóc đầu không nổi.

Nhân tiện nhắc đến Lỗ Ban nên có vài lời về cây thước Lỗ Ban luôn. Đến giờ lưu truyền vài chuẩn khác nhau về cây thước Lỗ Ban chẳng biết cái nào là đúng (cây thước của ông Bố NT từng dùng thì dài 40,5 cm). Người thợ mộc ngày trước theo cây thước Lỗ Ban này tìm "cung tốt" để tính toán và lên qui cách một số thông số trong căn nhà. Bởi vì thầy thợ ai ai cũng theo thước này nên hoá ra nhà cửa có một số qui cách rập khuôn giống nhau hoặc chỉ thay đổi xê xích chút ít nên cũng thuận tiện cho việc thiết kế và thi công. Và nhìn chung, nếu "chọn" theo các số đo thuộc cung tốt trên thước này thì nhà cửa, nội thất lại được phù hợp với đặc điểm sinh lý chung của cơ thể con người, chẳng hạn như chiều cao, khổ vai, tầm với tay, sải bước chân đi, khác biệt cao độ tương quan giữa ngồi xuống và đứng thẳng lên ... và cũng được thuận tiện trong ăn ở theo như tập quán sinh hoạt thuở trước.

Ngày nay thịnh hành kiểu nhà bê tông đúc, nhà gạch xây một mái lợp 'tole' dốc thoai thoải, nên dù còn sử dụng cây đòn tay để lợp mái nhà nhưng không còn cây đòn vong, vẫn cúng kiến làm lễ khởi công động thổ đào móng nhưng không còn Lễ Thượng Lương và cũng hiếm thấy quyển lịch Tàu bụi bám nằm treo trên nóc nhà.

TB: Bài này Nguyên Thanh đã từng gửi đăng ở một trang web khác bằng một nickname khác.
__________________
Không nên tập cho con bạn thích bói toán.
Caytre is offline   Trả Lời Với Trích Dẫn
Trả lời


Ðang đọc: 2 (0 thành viên và 2 khách)
 
Ðiều Chỉnh
Xếp Bài

Quyền Sử Dụng Ở Diễn Ðàn
Bạn không được quyền gởi bài
Bạn không được quyền gởi trả lời
Bạn không được quyền gởi kèm file
Bạn không được quyền sửa bài

vB code đang Mở
Smilies đang Mở
[IMG] đang Mở
HTML đang Mở
Chuyển đến